Yeni anne veya baba olmuş her ebeveynin kulaklarında yankılanan o klasik cümleyi bilirsiniz: "Çok kucağına alma, kucağa alışır sonra sürekli seni ister."
Peki bu tavsiye ne kadar doğru? Doğumdan hemen sonra ve bebeklik dönemi boyunca ağlayan bir bebeği kucağa alıp sakinleştirmek onu ileride her ayrılıkta kriz yaşayan, "bağımlı" bir çocuk mu yapar? Gelin, bu konunun arkasındaki psikolojik gerçeklere ve bağlanma teorisine yakından bakalım.
1. Temel Güven Duygusu Nasıl Oluşur?
Psikolojinin en temel taşlarından biri olan Bağlanma teorisi, bir bebeğin dünyaya geldiğinde hissettiği ilk ihtiyacın güvenlik olduğunu söyler. Bebekler için dünya ilk başta yabancı, gürültülü ve korkutucu olabilir. Kendilerini güvende hissetmelerinin en etkili yolu ise genellikle annenin temasıdır.
Doğumdan sonraki ilk aylarda bebeğinizi her ağladığında kucağınıza almak, onu şımartmaz. Aksine ona şu mesajı verir: "Dünya güvenli bir yer. Başım sıkıştığında, korktuğumda ya da acıktığımda ihtiyacım olan yardım bana ulaşıyor." İşte bu mesaj, çocuğun ileride geliştireceği güvenli bağlanmanın temelidir.
2. Kucağa Almak ve Ayrılık Kaygısı Bağlantısı
Gelelim herkesin kafasını karıştıran o asıl soruya: Kucağa alınan bebekler ileride anneden, babadan ayrılırken daha mı çok zorluk yaşar?
Cevap çok net: Hayır. Aslında tam tersidir. Ayrılık kaygısının belirli dönemlerde gözlemlenmesi normal bir gelişim evresidir. Ancak düzeyi önemlidir. Kucağa almak bu noktada tam tersine olumlu etki yaratabilmektedir.
Bu konuda yapılan en önemli araştırmalar, kulaktan dolma bilgilerin yanlış olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Örneğin gelişim psikolojisinin öncülerinden Mary Ainsworth ve Silvia Bell’in 1972 yılında yaptığı meşhur bir çalışma var. Bu araştırmada, ilk aylarda her ağladığında hemen kucağa alınan, sakinleştirilen ve ihtiyacı bekletilmeden karşılanan bebekler incelenmiş. Sonuçlar şaşırtıcı: İlk zamanlar bol bol kucağa alınan bu bebeklerin, bir yaşından sonra daha az ağladıkları, annelerinden ayrıldıklarında çok daha az kaygı yaşadıkları ve kendi başlarına etrafı keşfetmeye daha cesur oldukları görülmüş. Yani bebek, ihtiyacı olduğunda o kucağın orada olacağını bildiği için arkasına bakmadan rahatça dünyayı keşfe çıkabiliyor.
İşin bir de biyolojik boyutu var. Megan Gunnar ve Barbara Donzella’nın 2002 yılındaki araştırmasında ise bebeklerin stres hormonları incelenmiş. Her ağladığında kucağa alınıp şefkat gören bebeklerin sinir sistemlerinin ve stres yönetme becerilerinin çok daha sağlıklı geliştiği bulunmuş. Bu güven duygusuyla büyüyen çocuklar, ileride kreşe başlarken ya da anneden kısa süreliğine ayrılırken bu durumu çok daha sakin ve kaygısız atlatabiliyorlar.
Kucağa almaya dair halk arasında ilerleyen dönemlerde ayrılık kaygısı yaşandığındaki söylemler de yanlış bir algı yaratabilmektedir.
- “Bak kucağa aldığın için ağlıyor. Alıştı iyice”
-“Kucağına aldığın için senden ayrılmakta zorlanıyor işte…”
-“Birlikte uyumaya alıştırırsan böyle olur işte…”
-“Kucağına aldığın için böyle şımardı.”
Aslında bebekler 6.-8. Aylardan itibaren ayrılık kaygısı yaşarlar. 12-18. Aylarda en yüksek seviyeye ulaşır. 2-3 yaş civarında yavaş yavaş azalması beklenir. Dolayısıyla bebeğin ayrılığa dair kaygısı gelişimsel beklendik bir durumdur. Bunun düzeyi ve zamanı önemli olandır. Bebeğin kucağınıza almadığınızda ağlaması ya da huzursuzlaşmasının nedeni alışması değil, bu dönemdeki ihtiyacını dile getirme biçimidir.
Sonuç: Kucağınız, Çocuğunuzun Hayata Karşı İlk Kalkanıdır
Özetlemek gerekirse; doğumdan sonra bebeğinizi kucağınıza almaktan, ona sarılmaktan ve kokusunu içinize çekmekten korkmayın. Onu kucağınıza alarak bağımlı bir çocuk yaratmıyorsunuz; tam tersine ileride ayakları yere sağlam basan kendi başına dünyayı keşfedecek kadar özgüvenli ve ayrılıklarla sağlıklı baş edebilen bireylerin temelini atıyorsunuz.
Kaynakça
· Ainsworth, M. D. S., & Bell, S. M. (1972). Mother-infant interaction and the development of competence. Academic Press.
· Gunnar, M. R., & Donzella, B. (2002). Social regulation of cortisol levels in early human development. Psychoneuroendocrinology, 27(1-2), 199-220.