Son zamanlarda giderek artan hastalık kaygısı bozukluğu ve bedensel belirti bozukluğu bireylerin sosyal hayatlarını birçok yönden olumsuz etkilemektedir. Bu rahatsızlıkların getirdiği birçok kaygı söz konusudur. Ayrıca benzerliklerinden dolayı hastalık kaygısı ve bedensel belirti bozukluğu karıştırılabilmektedir.
Hastalık Kaygısı Bozukluğu Nedir?
Hastalık kaygı bozukluğu ‘’ hipokondriyazis’’ olarakta bilinir. Halk arasında ‘’hastalık hastası’’ olarak adlandırılır. Hastalık kaygı bozukluğu, ciddi şekilde hasta olduğunuz veya olabileceğiniz konusunda aşırı derecede endişelenmektir. Kapsamlı bir tıbbi muayene sonucunda kişinin ciddi bir tıbbi durumu ortaya çıkmasa bile, kişi normal vücut duyumlarının veya küçük semptomların ciddi hastalık belirtileri olduğuna inanabilir. Bir hastalık hakkında aşırı kaygı duyabilir. Hastalık kaygısı yaşayan kişi, fiziki semptomlar göstermeyebilir. Yaş ilerledikçe hastalıklara karşı kaygı düzeyi artabilir. Bu kaygıları yaşayan kişi sürekli hasta olduğuna dair bir inanca sahip olabilir. Bu inancı değiştirmek zordur bu nedenle genellikle farklı doktorlara gitme eğiliminde olurlar. Hastalık kaygısı yaşayan bireyler işlev kaybı yaşamaktadır. Günlük hayatı sağlık durumnlarıyla ilgili kaygılandıkları için sürdürmekte zorlanabilirler. Doktorlara ve tıbbi müdahalelere yoğun zaman ve ciddi paralar harcayabilirler.
Bedensel Belirti Bozukluğu Nedir?
Somatizasyon olarakta bilinen Bedensel belirti bozukluğu halk arasında ‘’strestendir’’ olarak adlandırılır. Bedensel Belirti Bozukluğu, kişinin fiziksel semptomlarının psikolojik bir temele dayandığı bir durumdur. Bu bozukluğu yaşayan kişiler bedensel şikayetler yaşarlar ( ağrılar, mide bulantısı, halsizlik vb. ). Bu şikayetlerin bir tıbbı nedeni yoktur veya bu tıbbı nedenler abartılacak boyutta değildir. Bedensel belirti bozukluğu yaşayan bireyler fiziki semptomları ciddi bir problem olarak algılarlar.
Hastalık Kaygısı ve Bedensel Belirti Bozukluğunun Farkı Nedir?
Hastalık kaygısı ve bedensel belirti bozukluğu yaşayan bireyleri ayıran en önemli nokta hastalık kaygısı bozukluğunda endişe belli bir hastalığa sahip olmaya yönelik iken, bedensel belirti bozukluğunda endişe daha çok var olan belirtilere yöneliktir. Bedensel belirti bozukluğu yaşayan kişiler hastanelere fiziki ağrılarla başvururlar. Hastalık kaygısı yaşayan kişiler ise fiziki ağrılardan şikayet etmezler.
Her İki Durumun Ortak Noktaları Nedir?
Her iki durumda da kaygı derecesi çok yüksektir. Kişinin yaşam kalitesini önemli derecede etkileyecek kadar yüksek kaygıya sahiplerdir. Hastalık kaygısı ve bedensel belirti bozukluğu yaşayan kişiler, vücutlarını sürekli kontrol eder ve vücutlarındaki normal olan belirtileri bile anormal olarak yorumlayabilirler. Her iki durumda da tedavi ihtiyacı aynı düzeyde söz konusudur. Profesyonellerden yardım alınmalıdır.
Ne Zaman Destek Alınmalı?
Hastalık kaygısı ve bedensel belirti bozukluğu yaşayan bireyler genellikle ilk psikolog ve psikiyatriye başvurmazlar. İlk olarak doktorlar, dâhili hastalıklar, nöroloji uzmanları gibi birçok branşa gidip ihtiyacı olsun olmasın birçok tıbbi test yaptırırlar. Öncellikle yapılan tüm testlerden ve kontrolden sonra herhangi bir problemi bulunmamış ise doktor tarafından psikolog veya psikiyatri yönlendirilmelidir.
Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Hastalık kaygısı ve bedensel belirti bozukluğunda bireylerin yaşam kalitesini arttırmak için profesyonel yardım alınması gerekmektedir. Tedavi sürecinde genellikle; bilişsel davranışçı terapi, ilaç tedavisi, gevşeme teknikleri ve meditasyon, eğitim ve psiko-eğitim uygulanabilir.
Sağlık kaygısı ve bedensel belirti bozukluğu ile mücadele etmek zorlu olabilir. Fakat doğru ve istikrarlı tedavi yöntemleri ile belirtiler üzerine çalışmalar yapılarak belirtiler azaltılıp ya da yok edilerek yaşam kalitesi arttırılabilir.
KAYNAKÇA
American Psychiatry Association. (2013). Diagnosic and Statistical Manual of Mental Disorders DSM-5. ISBN:9780890425541.
Yeliz Birkeser