Araştırmalar, kardeş kıskançlığının özellikle çocuğun kardeşinin olacağını öğrendiği dönemden itibaren artabildiğini göstermektedir. Bu nedenle yeni bir bebeğin gelişine
hazırlanırken büyük çocuğun da sürece dahil edilmesi önemlidir. Çocuğa yaşına uygun açıklamalar yapmak, kardeşin gelişiyle hayatında nelerin değişebileceğini konuşmak ve kendisini bu sürecin bir parçası olarak hissettirmek uyumu kolaylaştırabilir.
Kardeş doğduktan sonra büyük çocuğun ilgi ve sevgi ihtiyacının göz ardı edilmemesi önemlidir. Ebeveynlerin çocukla birebir zaman geçirmesi, duygularını ifade etmesine alan açması ve kıskançlık duygusunu yargılamadan kabul etmesi bu süreçte koruyucu bir rol oynayabilir.
Araştırmalar, ebeveynlerin kullandığı bazı müdahale yöntemlerinin kısa süreli etkili olsa da uzun vadede kıskançlık davranışlarını azaltmakta yetersiz kalabildiğini göstermektedir. Bu nedenle yalnızca davranışı durdurmaya odaklanmak yerine çocuğun yaşadığı duyguyu anlamaya çalışmak ve ona duygularını ifade edebileceği güvenli bir alan sunmak önemlidir.
Ayrıca ebeveynlerin kendi yorgunluklarını ve stres düzeylerini fark etmeleri de önem taşır. Özellikle bebeğin doğumundan sonraki dönemde ebeveynlerin tükenmiş hissetmesi, çocukların duygusal ihtiyaçlarını karşılamayı zorlaştırabilir. Gerektiğinde aile büyüklerinden, sosyal çevreden veya profesyonel destek kaynaklarından yardım almak faydalı olabilir.
Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?
Kardeş kıskançlığı çoğu zaman gelişimsel olarak beklenen ve zamanla azalan bir durumdur. Ancak davranışların uzun süre devam etmesi, kardeşe zarar verme girişimlerinin sıklaşması, yoğun öfke nöbetleri görülmesi, çocuğun günlük yaşamının belirgin şekilde etkilenmesi ya da uyku, yemek ve duygusal işlevsellikte ciddi bozulmalar yaşanması durumunda bir çocuk ruh sağlığı uzmanından destek alınması yararlı olabilir.
Özellikle büyük çocukta saldırganlık, içe kapanma, alt ıslatma, kardeşe zarar verme girişimleri, bebeksi davranışlarda belirgin artış veya kekeleme gibi gerileme belirtileri görülüyorsa profesyonel destek almak faydalı olabilir.
Bazı ebeveynler kardeş kıskançlığıyla ilgili bilgi sahibi olsalar da yaşanan yoğun duygular ve aile içi dinamikler nedeniyle bu bilgileri uygulamakta zorlanabilirler. Böyle durumlarda çocuklarla çalışan bir uzman klinik psikologdan destek almak hem çocuğun duygularını daha sağlıklı ifade edebilmesine hem de ebeveynlerin süreci daha etkili yönetebilmesine yardımcı olabilir.
Uzman desteği, yalnızca çocuk için değil, ebeveynlerin bu süreci daha sağlıklı yönetebilmesi ve aile içindeki ilişkilerin güçlendirilmesi açısından da önemli bir fırsat sunar.
KAYNAKÇA
Adler, A. (2001). İnsanı tanıma sanatı (K. Şipal, Çev.). Say Yayınları.
Bowlby, J. (1998). A secure base: Parent-child attachment and healthy child development (S. Güneri, Çev.). Psikoterapi Enstitüsü.
Bowes, L., Maughan, B., Caspi, A., Moffitt, T. E., & Arseneault, L. (2010). Families promote emotional and behavioural resilience to bullying: Evidence of an environmental effect. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 51(7), 809–817.
Bowling, A. (2014). Research methods in health: Investigating health and health services (4th ed.). McGraw-Hill Education.
Cicirelli, V. G. (1994). Sibling relationships in cross-cultural perspective. Journal of Marriage and the Family, 56(1), 7–20.
Kiselica, M. S., & Morrill-Richards, M. (2007). Sibling maltreatment: The forgotten abuse. Journal of Counseling & Development, 85(2), 148–160.
Kolak, A. M., & Volling, B. L. (2010). Sibling jealousy in early childhood: Longitudinal links to sibling relationship quality. Infant and Child Development, 20(2), 213–226.
Shulman, B. H., & Mosak, H. H. (1977). Birth order and ordinal position: Two Adlerian views. The Journal of Individual Psychology, 33(1), 114–121.
Ülker, H., & Atlıakın, M. (2004, Temmuz 19). Kardeş kıskançlığı.
http://www.bsm.gov.tr/ruhsagligi/kiskanclik.asp?sira=1
Whipple, E. E., & Finton, S. E. (1995). Psychological maltreatment by siblings: An unrecognized form of abuse. Child and Adolescent Social Work Journal, 12(2), 135–146.
Yavuzer, H. (1996). Çocuk psikolojisi (13. bs.). Remzi Kitabevi.
Yavuzer, H. (2018). Ana-baba ve çocuk. Remzi Kitabevi.