Günlük hayatımızda tartışmalar kaçınılmazdır. Partnerimizle, ailemizle, arkadaşlarımızla ya da iş ortamında zaman zaman fikir ayrılıkları yaşarız. Aslında tartışmak sağlıksız bir şey değildir; aksine doğru yönetildiğinde ilişkileri güçlendirebilir. Bu noktada sağlıklı iletişim, tartışmaların yıkıcı değil yapıcı olmasını sağlayan en önemli becerilerden biridir.

Peki neden bazı tartışmalar yapıcı bir şekilde çözülürken bazıları kırıcı ve yıpratıcı hale gelir? Bu sorunun cevabı büyük ölçüde sağlıklı iletişim becerilerinin ne kadar kullanıldığıyla ilgilidir. Ve en önemlisi: Bu becerileri geliştirmek mümkündür.

Tartışma Neden Kavgaya Dönüşür?

Bir tartışmanın kavgaya dönüşmesinin temelinde çoğu zaman duygusal yoğunluk vardır. Kişi kendini anlaşılmamış, değersiz ya da tehdit altında hissettiğinde, daha savunmacı bir tutum sergileyebilir. Bu durum, sağlıklı iletişim kurmayı zorlaştırır ve tarafların birbirini duymakta güçlük çekmesine neden olur (Cüceloğlu, 2016).

1. Amaç: Haklı Çıkmak Değil, Anlaşılmak

Çoğu tartışmada taraflar aslında çözüm aramaz; haklı çıkmaya çalışır. Oysa sağlıklı iletişim, haklı olmaktan çok anlaşılmayı merkeze alır. Cüceloğlu’na göre bireyin en temel ihtiyaçlarından biri anlaşıldığını hissetmektir (Cüceloğlu, 2018). Bu nedenle sağlıklı iletişim kurabilmek için niyetimizi gözden geçirmek önemlidir.

2. “Sen Dili” Yerine “Ben Dili” Kullanmak

Tartışmaların büyümesindeki en büyük etkenlerden biri suçlayıcı dildir. “Sen dili” kullanımı, karşı tarafı savunmaya geçirirken sağlıklı iletişim sürecini zedeleyebilir. Bunun yerine “ben dili” kullanmak, kişinin kendi duygusunu ifade etmesini sağlar ve iletişimi daha yapıcı hale getirir (Dökmen, 2013). Bu da sağlıklı iletişimin temel unsurlarından biridir.

3. Dinlemek, Cevap Vermekten Daha Değerlidir

Çoğu insan dinlerken gerçekten dinlemek yerine cevap vermeye odaklanır. Oysa sağlıklı iletişim, aktif dinleme becerisi üzerine kuruludur. Karşı tarafın ne söylediğini anlamaya çalışmak ve bunu geri yansıtmak, iletişimde güven duygusunu artırabilecek faktörlerdendir (Cüceloğlu, 2016). Bu nedenle sağlıklı iletişim için dinleme becerisi kritik bir rol oynar.

4. Duygular Yükseldiğinde Mola Vermek

Bazen duyguların aşırı yoğunlaştığı durumlarda sağlıklı düşünmek zorlaşabilir. Bu gibi anlarda kısa bir ara vermek, sağlıklı iletişim sürecinin korunmasına yardımcı olur. Duygusal yoğunluk azaldığında bireyler daha sakin ve yapıcı bir şekilde iletişim kurabilir (Gottman, 1999).

5. Geçmişi Değil, Şu Anı Konuşmak

Tartışmalarda geçmiş olayların tekrar gündeme getirilmesi konunun dağılmasına neden olabilecek etkenlerden birisidir. Bu durum genellikle sağlıklı iletişim kurmayı zorlaştırıp çatışmayı büyütür. Oysa sağlıklı iletişim için mevcut duruma odaklanmak ve çözüm üretme çabası altın değerindedir (Cüceloğlu, 2018).

6. Haklı Olmak Yetmez, İlişkiyi Korumak Gerekir

İletişimde sadece haklı olmak yeterli değildir. Önemli olan ilişkinin sürdürülebilirliğidir. İlişkilerin uzun vadede korunabilmesi için sağlıklı iletişim becerilerinden olan anlayış ve saygının sürdürülebilirliği önemlidir (Cüceloğlu, 2016).

7. Empati: İletişimin Gizli Gücü

Empati, karşımızdaki kişinin duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmaktır. Sağlıklı iletişim sürecinde empati kurmak, taraflar arasındaki gerginliği azaltır ve iletişimi güçlendirir. Empati becerisi, iletişim çatışmalarını azaltmada önemli bir rol oynar (Dökmen, 2013).

Sonuç: Tartışmak Değil, Nasıl Tartıştığımız Önemli

Tartışmalar hayatın doğal bir parçasıdır. Önemli olan tartışmayı tamamen ortadan kaldırmak değil, onu yapıcı bir şekilde yönetebilmektir. Bu noktada sağlıklı iletişim becerileri, ilişkilerin güçlenmesinde belirleyici bir rol oynar. Unutulmamalıdır ki sağlıklı iletişim öğrenilebilir ve geliştirilebilir bir beceridir.

Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki kaynaklardan yararlanılmıştır.

Cüceloğlu, D. (2016). İletişim donanımları. Remzi Kitabevi.

Cüceloğlu, D. (2018). İnsan insana. Remzi Kitabevi.

Dökmen, Ü. (2013). İletişim çatışmaları ve empati. Remzi Kitabevi.

Baltaş, A., & Baltaş, Z. (2017). Bedenin dili. Remzi Kitabevi.

Rosenberg, M. B. (2019). Şiddetsiz iletişim: Bir yaşam dili (G. Aksay, Çev.). Remzi Kitabevi.

Gottman, J. M. (2017). Evliliği sürdürmenin yedi ilkesi (S. Kunt Akbaş, Çev.). Varlık Yayınları.